Komisja Europejska przyjęła dziś nową strategię UE przeciwko rasizmowi, wzywając do stworzenia Europy wolnej od rasizmu, w której jednostki mogą się rozwijać, w pełni uczestniczyć w życiu społecznym oraz przyczyniać się do stabilności i dobrobytu.
Strategia opiera się na unijnym planie działania przeciwko rasizmowi na lata 2020–2025. W ciągu ostatnich pięciu lat UE poczyniła znaczne postępy w walce z rasizmem, w szczególności usuwając bariery wynikające z dyskryminacji rasowej i włączając działania antyrasistowskie do wszystkich odpowiednich polityk UE. Pomimo tych postępów najnowsze badanie Eurobarometru dotyczące dyskryminacji pokazuje, że prawie dwóch na trzech obywateli nadal postrzega dyskryminację rasową jako powszechny problem w swoich krajach.
Nowa strategia ma na celu zwalczanie rasizmu we wszystkich jego formach poprzez:
- Zapewnienie pełnego wdrożenia i egzekwowania unijnych przepisów antydyskryminacyjnych.
- Dalsze usuwanie barier i wspieranie włączenia społecznego w dziedzinie edukacji, zatrudnienia, opieki zdrowotnej i mieszkalnictwa.
- Budowanie partnerstw antyrasistowskich na wszystkich poziomach społeczeństwa.
Kluczowe działania w ramach strategii:
Nowa strategia wzmocni egzekwowanie obowiązujących przepisów antydyskryminacyjnych. Stosowanie dyrektywy w sprawie równości rasowej od 2000 r. zostanie poddane ocenie w celu zidentyfikowania luk we wdrażaniu i rozważenia surowszych sankcji w razie potrzeby. Ramy walki z nawoływaniem do nienawiści i przestępstwami z nienawiści zostaną wzmocnione, w szczególności poprzez wzmocnienie pozycji ludzi, zapewnienie praw ofiar za pomocą obowiązujących przepisów UE, takich jak dyrektywa w sprawie praw ofiar, oraz poprzez rozważenie harmonizacji definicji przestępstw z nienawiści w internecie, przy pełnym poszanowaniu wolności wypowiedzi. Strategia będzie również wspierać organy ds. równości w państwach członkowskich w wykonywaniu ich istotnej pracy, zapewniającprzestrzeganie norm.
Wysiłki przeciwko rasizmowi będą jeszcze bardziej zakorzenione w życiu codziennym, w całym społeczeństwie. Ogólnounijna kampania na rzecz równości zostanie zainicjowana w celu podniesienia świadomości i zaangażowania obywateli w całej UE w promowanie włączenia społecznego. Bieżące inicjatywy pomogą zapewnić równy dostęp w kluczowych obszarach, takich jak edukacja, zatrudnienie, mieszkalnictwo i opieka zdrowotna. Na przykład Komisja będzie wspierać państwa członkowskie w eliminowaniu uprzedzeń w praktykach w zakresie opieki zdrowotnej oraz w poprawie dostępu do możliwości zatrudnienia. Przeprowadzi również badanie w celu oceny ryzyka i rozwiązań w zakresie mieszkalnictwa dla grup znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji. Strategia przyczyni się również do poprawy gromadzenia, analizy i wykorzystywania danych dotyczących równości, zgodnie z krajowymi ramami prawnymi,aby lepiej zrozumieć dyskryminację i zwalczać ją.
Osiągnięcie Unii wolnej od rasizmu i dyskryminacji rasowej jest wspólnym wysiłkiem. W strategii podkreślono potrzebę współpracy na każdym szczeblu społeczeństwa. Organizacje międzynarodowe, instytucje i agencje europejskie, państwa członkowskie, kraje kandydujące, władze lokalne i regionalne, organy ds. równości, sektor prywatny i społeczeństwo obywatelskie muszą podjąć działania. Prace koordynatora ds. przeciwdziałania rasizmowi będą nadal promować konstruktywny dialog i interakcje między instytucjami UE, państwami członkowskimi, społeczeństwem obywatelskim i środowiskiem akademickim. Ponadto w kolejnych wieloletnich ramach finansowych Komisja zaproponowała zwiększenie wsparcia dla antyrasistowskich organizacji społeczeństwa obywatelskiego w ramach komponentu AgoraEU dotyczącego demokracji, obywateli, równości, praw i wartości.
Kolejne kroki
Unijna strategia antyrasistowska na lata 2026–2030 ma na celu zwalczanie wszelkich form rasizmu, w tym rasizmu antyczarnego, antycyganizmu, antysemityzmu, rasizmu antyazjatyckiego i nienawiści wobec muzułmanów. W tym celu Komisja będzie wspierać państwa członkowskie we wdrażaniu ich własnych krajowych polityk, środków i planów oraz podejmie działania w przypadku nieprzestrzegania przepisów antydyskryminacyjnych.
Stosowanie dyrektywy w sprawie równości rasowej zostanie ocenione w czwartym sprawozdaniu, które zostanie opublikowane w 2026 r. Sprawozdanie skupi się w szczególności na egzekwowaniu i stosowaniu narzędzi sztucznej inteligencji tam, gdzie mogą one powodować dyskryminację opartą na algorytmach.
Strategia UE przeciwko rasizmowi jest silnie dostosowana do innych istniejących i przyszłych strategii UE na rzecz równości. Realizacja działań będzie monitorowana, a przegląd śródokresowy zostanie przedstawiony jako działanie następcze.
Kontekst
Komisja podtrzymuje swoje pełne zaangażowanie na rzecz Unii równości, w której jednostki mogą rozwijać się bez dyskryminacji. Strategia antyrasistowska UE na lata 2026–2030 jest jednym z rezultatów wytycznych politycznych przewodniczącej Ursuli von der Leyen i pisma określającego zadania komisarz Hadji Lahbib.
Dyrektywa w sprawie równości rasowej została zaproponowana w 2000 r. i od tego czasu opublikowano trzy sprawozdania na temat jej wdrażania. Nowe wiążące normy dotyczące organów ds. równości przyjęto w maju 2024 r., aby zagwarantować niezależność, uprawnienia i zasoby organów ds. równości w całej UE. Kodeks postępowania+ wzmocnił również sposób, w jaki platformy internetowe radzą sobie z treściami określanymi w przepisach unijnych i krajowych jako nielegalne nawoływanie do nienawiści.
Strategia opiera się na unijnym planie działania przeciwko rasizmowi na lata 2020–2025, który położył podwaliny pod wytyczenie drogi do zwalczania dyskryminacji rasowej w całej Unii. W planie działania wezwano również państwa członkowskie do opracowania i przyjęcia krajowych planów działania przeciwko rasizmowi. Strategia uwzględnia również zalecenia europejskiego panelu obywatelskiego ds. zwalczania nienawiści w społeczeństwie, w skład którego wchodzi 150 losowo wybranych obywateli.
Więcej informacji
Strategia UE przeciwko rasizmowi na lata 2026–2030
Sprawozdanie z realizacji unijnego planu działania przeciwko rasizmowi
Sprawozdanie OECD w sprawie zwalczania dyskryminacji w Unii Europejskiej
źródło: Przedstawicielstwo Komisji Europejskiej w Polsce.