Po gruntownym przeglądzie przepisów obowiązujących od 2014 r. Komisja Europejska przyjęła dziś zmienione rozporządzenie w sprawie wyłączeń grupowych w zakresie transferu technologii („TTBER”) oraz wytyczne w sprawie stosowania art. 101 Traktatu do porozumień o transferze technologii („wytyczne”).
Porozumienia o transferze technologii to porozumienia, zgodnie z którymi firma posiadająca prawa do technologii (patenty, prawa ze wzorów, prawa do oprogramowania) upoważnia inną firmę – zazwyczaj przez udzielenie licencji – do korzystania z tych praw do wytwarzania produktów lub świadczenia usług.Jako że porozumienia te mogą ułatwiać rozpowszechnianie technologii i zachęcać do podejmowania prac badawczo-rozwojowych, często sprzyjają one konkurencji. Jednak niektóre porozumienia (tj. zawarte w nich ograniczenia) mogą mieć także negatywny wpływ na konkurencję.
TTBER wyłącza porozumienia o transferze technologii z zakazu zawierania antykonkurencyjnych porozumień określonego w art. 101 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej („TFUE”), pod pewnymi warunkami. Wytyczne pomagają przedsiębiorstwom w interpretowaniu TTBER i ocenie porozumień o transferze technologii i innych porozumień związanych z technologią, które nie są objęte wyłączeniem grupowym.
Zmienione TTBER i wytyczne zapewniają przedsiębiorstwom aktualne przepisy i wskazówki, które pomogą im w ocenie zgodności ich porozumień licencyjnych dotyczących technologii i porozumień związanych z technologią z unijnymi regułami konkurencji. Zmiany w przepisach dotyczą dwóch kluczowych cech gospodarki cyfrowej. Są to: strategiczne znaczenie danych i zwiększone stosowanie technologii niezbędnych do spełnienia normy w celu zapewnienia interoperacyjności między produktami.
Te nowe przepisy wejdą w życie 1 maja 2026 r.
Główne zmiany
Główne zmiany w przepisach dotyczą nowych praktyk rynkowych:
- Porozumienia licencyjne dotyczące danych: biorąc pod uwagę strategiczne znaczenie danych, w zmienionych wytycznych zawarto nową sekcję dotyczącą oceny licencjonowania danych do celów produkcji na podstawie art. 101 TFUE. W sekcji tej wyjaśniono na przykład, że udzielanie licencji na bazy danych chronione prawem autorskim lub prawem do baz danych w UE zasadniczo sprzyja konkurencji oraz że Komisja oceni ten rodzaj licencjonowania danych, stosując te same zasady co w przypadku porozumień o transferze technologii.
- Grupy prowadzące negocjacje licencyjne: grupy te umożliwiają podmiotom wdrażającym technologie przyjęcie uzgodnień dotyczących wspólnego negocjowania warunków licencji na technologię, którą chcą uzyskać od jej właścicieli. Na przykład producenci produktów mogą potrzebować dostępu do patentów, które stanowią część normy technologicznej. Wytyczne zawierają obecnie sekcję wyjaśniającą możliwe prokonkurencyjne i antykonkurencyjne skutki działalności grup prowadzących negocjacje licencyjne, rozróżnienie na rzeczywiste grupy prowadzące negocjacje licencyjne i kartele nabywców, a także czynniki istotne dla oceny, czy dana grupa prowadząca negocjacje licencyjne może ograniczać konkurencję. Podkreślono w nich również środki, które takie grupy mogą podejmować, aby zmniejszyć ryzyko naruszenia art. 101 TFUE.
Wprowadzono ponadto zmiany w celu wyjaśnienia i uproszczenia stosowania reguł.
Uproszczono zwłaszcza stosowanie progów udziału w rynku określonych w TTBER w odniesieniu do sytuacji, w których udzielenie licencji ma miejsce przed komercjalizacją technologii. Poza tym niektóre warunki obszaru „bezpiecznej przystani” dla grup technologii, określone w wytycznych, zostały doprecyzowane w celu zapewnienia, aby korzyści płynące z „bezpiecznej przystani” były zarezerwowane dla grup zgodnych z art. 101 TFUE. Grupy technologii oznaczają porozumienia, zgodnie z którymi wielu właścicieli technologii wnosi swoje prawa do technologii do pakietu, który jest licencjonowany na rzecz uczestników grupy i osób trzecich. Grupy te często wspierają normy technologiczne, takie jak normy telekomunikacyjne.
Więcej informacji można znaleźć w nocie wyjaśniającej towarzyszącej zmienionym przepisom.
Kontekst
Art. 101 ust. 1 TFUE zakazuje zawierania przez przedsiębiorstwa porozumień, które ograniczają konkurencję. Zgodnie z art. 101 ust. 3 TFUE takie porozumienia są jednak zgodne z rynkiem wewnętrznym, jeżeli przyczyniają się do usprawnienia wytwarzania lub dystrybucji produktów bądź wspierają postęp techniczny lub gospodarczy, przy zastrzeżeniu dla konsumentów słusznej części zysku, który z tego wynika, oraz bez wyeliminowania konkurencji.
W listopadzie 2024 r. opublikowano dokument roboczy służb Komisji zawierający wyniki oceny TTBER z 2014 r. i towarzyszących wytycznych. W ocenie potwierdzono, że są to nadal użyteczne i właściwe narzędzia. Wskazano w niej również obszary, w których można wprowadzić ulepszenia pod względem pewności prawa i konieczności uwzględnienia rozwoju sytuacji rynkowej. W styczniu 2025 r. Komisja rozpoczęła ocenę skutków w celu zebrania dowodów na temat wariantów zmiany przepisów. W związku z tym przeprowadzono otwarte konsultacje publiczne, warsztaty dla zainteresowanych stron, spotkania z zainteresowanymi stronami i krajowymi organami ochrony konkurencji oraz wykonano ekspertyzę na temat licencjonowania danych.
We wrześniu 2025 r. Komisja opublikowała projekt zmienionego TTBER i wytycznych do celów konsultacji. Odpowiedzi uzyskane w ramach konsultacji zostały uwzględnione w nowym TTBER i wytycznych.
Wyniki poszczególnych działań konsultacyjnych są podsumowane w sprawozdaniu z oceny skutków.
Więcej informacji
Więcej informacji można znaleźć na stronie Komisji na temat przeglądu poświęconej konkurencji, w tym podsumowania szeregu działań konsultacyjnych, informacje zwrotne od zainteresowanych stron, badania zlecone ekspertom zewnętrznym, sprawozdanie z oceny i sprawozdanie z oceny skutków.
źródło: Przedstawicielstwo Komisji Europejskiej w Polsce.