Komisja Europejska przyjęła dziś wytyczne w sprawie stosowania art. 102 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) w odniesieniu do szkodliwych działań o charakterze praktyki wykluczającej, podejmowanych przez przedsiębiorstwa dominujące. Przyjęcie wytycznych oznacza koniec trzyletniego procesu, w ramach którego Komisja przeprowadziła szeroko zakrojone konsultacje z zainteresowanymi stronami.
Art. 102 TFUE zakazuje przedsiębiorstwom dominującym angażowania się w zachowania stanowiące nadużycie, takie jak dążenie do wykluczenia konkurentów z rynku. Przykładami takich praktyk wykluczających przedsiębiorstw dominujących są m.in. drapieżnictwo cenowe, zawężanie marży, systemy wyłączności i odmowy dostaw. Praktyki wykluczające stosowane przez przedsiębiorstwa dominujące są szkodliwe, ponieważ pozbawiają konkurentów równych szans konkurowania na rynku. To z kolei osłabia innowacje i ogólną dynamikę rynku oraz ogranicza wybór dla konsumentów. Z tych powodów Komisja i krajowe organy ochrony konkurencji w UE podejmują zdecydowane działania w celu prowadzenia dochodzeń i karania praktyk wykluczających stosowanych przez przedsiębiorstwa dominujące. Egzekwowanie art. 102 TFUE w obszarze praktyk wykluczających ma bowiem kluczowe znaczenie dla zapewnienia efektywnej konkurencji, tak aby wszystkie przedsiębiorstwa miały równe szanse konkurowania na rynku, a konsumenci mogli czerpać korzyści z konkurencyjnych rynków.
Przyjęte dziś wytyczne to nowoczesne i solidne pod względem gospodarczym ramy, które opierają się na orzecznictwie sądów UE i mają na celu skuteczne zwalczanie praktyk wykluczających.
Cele wytycznych
W przedmiotowych wytycznych Komisja określiła w systemowy sposób, jak interpretuje i jak zamierza stosować art. 102 TFUE w odniesieniu do praktyk wykluczających. W związku z tym dzisiejsze wytyczne:
- przyczyniają się do modernizacji unijnej polityki konkurencji i zapewnienia, by art. 102 TFUE mógł skutecznie uwzględniać współczesne realia biznesowe;
- zwiększają pewność prawa, ułatwiają przestrzeganie przepisów i umożliwiają przedsiębiorstwom konkurowanie pozacenowe;
- zwiększają spójność egzekwowania art. 102 TFUE, w tym także przez krajowe organy ochrony konkurencji i sądy krajowe, które mogą wykorzystywać wytyczne jako punkt odniesienia.
Główne elementy
Wytyczne opierają się na orzecznictwie sądów UE oraz na doświadczeniu i praktyce Komisji w różnych kluczowych kwestiach dotyczących praktyk wykluczających stosowanych przez przedsiębiorstwa dominujące. Wytyczne:
- pomogą przedsiębiorstwom ocenić, czy samodzielnie lub wspólnie z innymi przedsiębiorstwami zajmują pozycję dominującą na jednym lub na kilku rynkach, m.in. jeśli chodzi o ekosystemy i rynki wtórne;
- udzielą wskazówek dotyczących kryteriów, które należy wziąć pod uwagę przy ustalaniu, czy dane zachowanie odbiega od konkurencji pozacenowej i prowadzi do skutków w postaci wykluczenia;
- stanowią ramy dla analizy konkretnych rodzajów zachowań przedsiębiorstw dominujących; oraz
- precyzują, jak przedsiębiorstwa mogą uzasadniać swoje zachowanie, np. wykazując, że jest ono obiektywnie konieczne lub że przynosi wzrost efektywności, który przeważa nad wszelkimi negatywnymi skutkami i ostatecznie przynosi korzyść konsumentom.
Kontekst
Art. 102 TFUE zakazuje nadużywania pozycji dominującej, które może wpływać na handel wewnętrzny w UE. Zakaz ten jest egzekwowany przez Komisję i krajowe organy ochrony konkurencji, a przepisy proceduralne dotyczące jego stosowania przez Komisję określono w rozporządzeniu o ochronie konkurencji.
W marcu 2023 r. Komisja opublikowała zaproszenie do zgłaszania uwag na temat przyjęcia wytycznych w sprawie szkodliwych praktyk wykluczających stosowanych przez przedsiębiorstwa dominujące.
Od tego czasu Komisja podjęła szereg inicjatyw służących zaangażowaniu zainteresowanych stron w debatę na kluczowe tematy dotyczące wytycznych oraz zebraniu ich opinii i uwag. Obejmowały one konsultacje publiczne w sprawie projektu tekstu wytycznych w sierpniu 2024 r. oraz warsztaty dla zainteresowanych stron w lutym 2025 r. W trakcie całego procesu Komisja ściśle współpracowała również z państwami członkowskimi i krajowymi organami ochrony konkurencji. Uwagi otrzymane od wszystkich zainteresowanych stron zostały uwzględnione przy opracowywaniu opublikowanych dziś wytycznych.
Przyjęte dziś wytyczne dotyczą stosowania art. 102 TFUE do praktyk wykluczających, ale Komisja będzie w stosownych przypadkach nadal prowadzić dochodzenia w przypadkach nadużywania pozycji dominującej i może przedstawić wytyczne dotyczące tego rodzaju zachowania na późniejszym etapie.
Wraz z publikacją przedmiotowych wytycznych Komisja wycofuje wytyczne z 2008 r. w sprawie priorytetów, którymi Komisja będzie się kierować przy stosowaniu art. 82 Traktatu WE [obecnie art. 102 TFUE] w odniesieniu do szkodliwych działań o charakterze praktyki wyłączającej, podejmowanych przez przedsiębiorstwa dominujące, zmienione w 2023 r. Komunikat z 2008 r. przyczynił się do promowania podejścia opartego na skutkach, które od tego czasu jest zapisane w orzecznictwie sądów UE, co odzwierciedlono w dzisiejszych wytycznych.
Więcej informacji na temat stosowania art. 102 TFUE, w tym streszczenia różnych działań konsultacyjnych i informacje zwrotne od zainteresowanych stron, można znaleźć na stronie internetowej Komisji poświęconej konkurencji.
Więcej informacji
Wytyczne w sprawie stosowania art. 102 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
źródło: Przedstawicielstwo Komisji Europejskiej w Polsce.