Komisja Europejska przyjmuje dziś pierwszą w historii strategię wizową UE. Określono w nim ramy polityki wizowej, która ma bardziej strategiczny charakter i przyczynia się do realizacji długoterminowych interesów UE, umożliwiając jej lepsze przygotowanie się na rosnącą mobilność, a także na konsekwencje niestabilności regionalnej i konkurencji geopolitycznej.
Strategia ma na celu uczynienie Europy (1) bezpieczniejszą poprzez wzmocnienie pierwszej linii kontroli bezpieczeństwa; (2) bardziej zamożne i konkurencyjne, ułatwiając dostęp tym, którzy przyczyniają się do rozwoju naszych gospodarek i społeczeństw; (3) wywieranie większego wpływu na całym świecie poprzez wspieranie strategicznych interesów, wartości i pozycji UE na świecie; oraz 4) zwiększenie skuteczności dzięki inteligentniejszej, nowoczesnej i spójnej polityce wizowej.
Wraz ze strategią Komisja przyjmuje zalecenie w sprawie przyciągania talentów do innowacji, aby zwiększyć atrakcyjność UE dla wysoko wykwalifikowanych i wykwalifikowanych specjalistów, studentów, naukowców i innowacyjnych przedsiębiorców oraz wspierać konkurencyjność UE w kontekście globalnym.
Strategia wizowa opiera się na trzech kluczowych filarach:
- Wzmocnienie bezpieczeństwa UE
W strategii przedstawiono konkretne środki mające na celu wykorzystanie polityki wizowej do realizacji strategicznych interesów UE i wzmocnienia unijnych ram bezpieczeństwa. Obejmuje to:
- Nowoczesny system przyznawania statusu bezwizowego krajom partnerskim, w tym nowe ramy oceny zawierające jasne kryteria oceny potencjalnych kandydatów (w 2026 r.).
- Ściślejsze monitorowanie istniejących systemów bezwizowych w ramach zreformowanego mechanizmu zawieszającego zwolnienie z obowiązku wizowego w celu zapewnienia stałego przestrzegania przepisów i zapobiegania nadużywaniu ruchu bezwizowego.
- Większy efekt dźwigni wizowej dzięki udoskonaleniu istniejącego mechanizmu przewidzianego w art. 25a, który umożliwia UE podejmowanie ukierunkowanych środków wizowych w przypadku braku współpracy w zakresie powrotów i readmisji, oraz dzięki wprowadzeniu środków ad hoc zachęcających do współpracy w zakresie bezpieczeństwa i zwalczania nielegalnej migracji. Odbędzie się to w drodze przeglądu kodeksu wizowego w 2026 r.
- Ewentualne ukierunkowane restrykcyjne środki wizowe mające na celu zawieszenie, odrzucenie lub ograniczenie wniosków wizowych w odpowiedzi na wrogie działania państw trzecich, które zagrażają bezpieczeństwu UE, w ramach przeglądu kodeksu wizowego, w porozumieniu z państwami członkowskimi.
- Nowe środki mające na celu zwiększenie bezpieczeństwa dokumentów podróży w celu zwalczania oszustw, wraz z nowymi zharmonizowanymi definicjami i sankcjami na szczeblu UE w odniesieniu do przestępstw przeciwko wiarygodności dokumentów.
- Zwiększanie dobrobytu i konkurencyjności
Podróże i mobilność są główną siłą napędową europejskiej gospodarki, a strefa Schengen pozostaje najczęściej odwiedzanym miejscem na świecie. W strategii zaproponowano nowe środki mające na celu wspieranie globalnej konkurencyjności UE, przyciąganie i zatrzymywanie talentów oraz ułatwienie, przyspieszenie i przewidywalność legalnego podróżowania dla turystów i osób podróżujących służbowo, w tym:
- Nowe procedury cyfrowe zarówno dla podróżnych zwolnionych z obowiązku wizowego, jak i podróżnych objętych obowiązkiem wizowym: ETIAS uprości i częściowo zautomatyzuje od IV kwartału 2026 r. kontrole przed wyjazdem podróżnych zwolnionych z obowiązku wizowego. Cyfrowe procedury wizowe umożliwią osobom ubiegającym się o wizę zakończenie całego procesu składania wniosków wizowych online.
- Wizy wielokrotnego wjazdu o dłuższym okresie ważności dla zaufanych podróżnych, aby stymulować działalność gospodarczą i nagradzać odwiedzających o sprawdzonej historii podróży i wspólnym wykazie zweryfikowanych firm, aby ułatwić procesy wizowe dla osób podróżujących służbowo zaproszonych przez zaufanych sponsorów.
- Lepsze warunki dla talentów: zbadanie ewentualnych zmian w przepisach UE dotyczących studentów i naukowców oraz wysoko wykwalifikowanych i wykwalifikowanych pracowników, a także zbadanie ukierunkowanych unijnych ram prawnych dla założycieli przedsiębiorstw typu start-up i scale-up oraz innowacyjnych przedsiębiorców.
- Dodatkowe wsparcie dla obywateli państw trzecich i pracodawców w celu sprostania wyzwaniom związanym z procesem wizowym za pośrednictwem europejskich biur Legal Gateway.
- Dodatkowe finansowanie UE wspierające rozpatrywanie wniosków wizowych dla wysoko wykwalifikowanych obywateli państw trzecich.
- Nowoczesne narzędzia wizowe
Każdego roku miliony podróżnych przybywają na granice zewnętrzne strefy Schengen na podstawie wiz krótkoterminowych lub z krajów zwolnionych z obowiązku wizowego. Skuteczne zarządzanie tym wymaga nowoczesnych systemów, które zwiększają bezpieczeństwo, jednocześnie ułatwiając legalne podróżowanie.
W tym celu UE wdraża zaawansowane narzędzia cyfrowe, aby zmodernizować zarządzanie wizami i granicami. Do 2028 r. unijne systemy informatyczne będą interoperacyjne, co umożliwi przeszukiwanie wielu baz danych jednocześnie i za pomocą jednego, centralnego wyszukiwania, usprawni wymianę informacji i zapobiegnie nadużyciom wizowym.
Eko-wyróżnienie R dotyczące przyciągania talentów do innowacji
W zaleceniu określono konkretne sposoby lepszego wykorzystania przez państwa członkowskie ich procesów w celu przyciągnięcia i zatrzymania studentów, naukowców oraz wysoko wykwalifikowanych i wykwalifikowanych pracowników, założycieli przedsiębiorstw typu start-up i innowacyjnych przedsiębiorców w sektorach kluczowych dla konkurencyjności i strategicznej autonomii UE.
W zaleceniach zachęca się państwa członkowskie do wprowadzenia prostszych i szybszych procedur dotyczących wiz długoterminowych i zezwoleń na pobyt dzięki bardziej zdigitalizowanym procesom, mniejszej liczbie dokumentów i krótszym czasom rozpatrywania wniosków, łatwiejszemu przechodzeniu do pracy lub przedsiębiorczości ze studiów lub badań naukowych w UE, lepszej mobilności wewnątrz UE, a także lepszemu dostępowi do informacji i ściślejszej koordynacji między organami państw członkowskich, uniwersytetami i organizacjami badawczymi.
Zalecenie przyczynia się do realizacji celów inicjatywy „Wybierz Europę”, skupiającej się na przyciąganiu i zatrzymywaniu światowych talentów w dziedzinie badań naukowych i innowacji, Unii umiejętności, a także unijnej strategii na rzecz przedsiębiorstw typu start-up i przedsiębiorstw scale-up.
źródło: Przedstawicielstwo Komisji Europejskiej w Polsce.