Dzisiejszy dzień stanowi ważny kamień milowy dla Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, będącego centralnym elementem NextGenerationEU, ponieważ państwa członkowskie osiągają ostateczny termin wdrożenia reform i inwestycji określonych w ich krajowych planach odbudowy i zwiększania odporności. Jest to decydujący moment dla bezprecedensowej wspólnej reakcji UE na dwa poważne kryzysy: pandemia COVID-19 i pełnoskalowa inwazja Rosji na Ukrainę.
W miarę jak NextGenerationEU wchodzi w końcową fazę, uwaga skupia się teraz na zakończeniu pozostałych etapów pomyślnego zakończenia wdrażania Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności.
Państwa członkowskie mają czas do 30 września 2026 r. na złożenie wniosków o płatność końcową w ramach RRF wraz ze wszystkimi dowodami potwierdzającymi, natomiast Komisja zakończy wszystkie płatności do 31 grudnia 2026 r.
Przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen powiedziała:
„NextGenerationEU pomógł chronić naszych obywateli i gospodarki w czasach wielkiej niepewności. Przyspieszył on czystą i cyfrową transformację, zmniejszając zależność Europy od importowanej energii. Reformy i odporność przyniosą korzyści Europie dla przyszłych pokoleń”.
W czasach wyjątkowej niepewności Europa wybrała odważne, zjednoczone i przyszłościowe działania. Za pośrednictwem NextGenerationEU i jego sztandarowego instrumentu – Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności – Unia Europejska pomogła chronić swoją gospodarkę i wzmocnić jej odporność w obliczu pandemii, a także poważnych wyzwań geopolitycznych i energetycznych. Ta wspólna europejska reakcja dała Unii narzędzia do zdecydowanego działania, wspierania inwestycji i promowania konwergencji między państwami członkowskimi.
NextGenerationEU wspierał działalność gospodarczą w krytycznym momencie, pomógł utrzymać bezrobocie na rekordowo niskim poziomie oraz przyspieszył inwestycje strategiczne w energię ze źródeł odnawialnych, efektywność energetyczną i czyste technologie. Wysiłki te wzmocniły niezależność energetyczną Unii i pomogły położyć podwaliny pod lepszą ochronę przed niestabilnymi cenami paliw kopalnych. Wdrażanie na dużą skalę odnawialnych źródeł energii i związane z tym reformy finansowane w ramach krajowych planów odbudowy i zwiększania odporności zmniejszyły zależność Europy od importowanych paliw kopalnych i wzmocniły jej odporność na wstrząsy zewnętrzne.
NextGenerationEU stanowi również ważną lekcję dla przyszłości Europy: inwestycje publiczne mają szczególnie silny wpływ w połączeniu z reformami strukturalnymi. Poprzez powiązanie finansowania z ambitnymi krajowymi programami reform i inwestycji NextGenerationEU przedstawił plan silniejszego unijnego modelu wzrostu opartego na odporności, zrównoważoności, wydajności i spójności.
Przede wszystkim NextGenerationEU pokazał siłę europejskiej jedności. Udowodniono, że gdy Europa działa szybko, ambitnie i wspólnie, może stanąć przed wyjątkowymi wyzwaniami. Realizacja planów krajowych wymagała stałych wysiłków ze strony państw członkowskich, instytucji UE, zainteresowanych stron i obywateli. Europa wchodzi obecnie w ostatni etap Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, przy czym osiągnięto już znaczne postępy.
W tym kontekście Komisja wyraziła dziś zgodę na złożony przez Szwecję wniosek o płatność końcową, która z powodzeniem zrealizowała 100 % swoich inwestycji i reform związanych z planem odbudowy i zwiększania odporności, wkrótce po Danii. Na dzień dzisiejszy wypłacono 440 mld EUR, z czego do końca 2026 r. ma zostać wypłacone kolejne 133 mld EUR. Najbliższe miesiące stanowią okazję do wykorzystania tej dynamiki i pełnego wykorzystania potencjału NextGenerationEU.
Kontekst
Od jutra działania podejmowane przez państwa członkowskie nie mogą być uwzględniane przez Komisję w ocenie ich wniosków o płatność, w tym w odniesieniu do już zawieszonych płatności, i nie można przyjmować żadnych dalszych zmian w planach odbudowy i zwiększania odporności.
Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności odegrał zasadniczą rolę w łagodzeniu gospodarczych i społecznych skutków pandemii COVID-19, a jednocześnie umożliwił UE osiągnięcie długoterminowego sukcesu. Dzięki dotacjom i pożyczkom w wysokości do 573 mld euro RRF wspiera wysiłki państw członkowskich na rzecz:
- Wzmocnienie odporności gospodarczej i wspieranie zrównoważonego wzrostu gospodarczego.
- Przyspieszenie czystej i cyfrowej transformacji, zgodnie z unijnym celem neutralności klimatycznej do 2050 r.
- Zwiększenie konkurencyjności poprzez innowacje, tworzenie miejsc pracy i reformy strukturalne.
Płatności w ramach RRF są oparte na wynikach, co zapewnia, aby środki były wypłacane dopiero po pomyślnym wdrożeniu uzgodnionych reform i inwestycji.
Więcej informacji
Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności
Mapa projektu Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności
Tabela wyników w zakresie odbudowy i zwiększania odporności
Rozporządzenie w sprawie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności
Proces składania wniosków o płatność w ramach odbudowy i zwiększania odporności
źródło: Przedstawicielstwo Komisji Europejskiej w Polsce.