Komisja ogłosiła dziś pierwszy konkretny środek mający na celu wzmocnienie unijnego systemu handlu uprawnieniami do emisji (EU ETS). Dzisiejszy wniosek, który jest następstwem zapowiedzi przewodniczącej Ursuli von der Leyen na marcowym posiedzeniu Rady Europejskiej, dostosowuje rezerwę stabilności rynkowej ETS, zwiększając stabilność i przewidywalność.
Komisja zaproponowała zmianę decyzji w sprawie rezerwy stabilności rynkowej w celu wzmocnienia instrumentu zapewniającego stabilny i dobrze funkcjonujący rynek uprawnień do emisji dwutlenku węgla. W ramach obecnego systemu wszystkie uprawnienia znajdujące się w rezerwie powyżej 400 mln są unieważniane. Proponowana zmiana zatrzyma mechanizm unieważnienia, umożliwiając utrzymanie tych uprawnień jako bufora, który może wspierać stabilność rynku. Rezerwa stabilności rynkowej ogranicza podaż uprawnień na rynku w przypadku zbyt dużej liczby uprawnień znajdujących się w obiegu i wprowadza uprawnienia w przypadku niedoboru na rynku.
EU ETS jest kluczowym czynnikiem dekarbonizacji. Znacznie zmniejszyła zużycie paliw kopalnych, zmniejszając zależność Unii od importu i wzmacniając jej odporność. Ponadto przyczyniła się do znacznych inwestycji w przejście na czystą energię ze źródeł odnawialnych i niskoemisyjnych źródeł energii. Są hodowane w domu i zwiększają naszą niezależność energetyczną. W świetle niedawnych wyzwań należy jednak zmodernizować i uelastycznić system EU ETS.
Głównie dzięki systemowi handlu uprawnieniami do emisji emisje krajowe w UE spadły o 39 %, podczas gdy gospodarka wzrosła o 71 % w latach 1990–2024. W kontekście zwiększonej zmienności cen energii i napięć geopolitycznych Komisja współpracuje z państwami członkowskimi w celu zapewnienia, aby ETS był stabilnym narzędziem, które nadal przynosi te korzyści, a jednocześnie pozostaje solidne, przewidywalne i adekwatne do zakładanych celów.
Proponowana zmiana lepiej przygotuje rezerwę stabilności rynkowej do reagowania na przyszłe zmiany na rynku, w tym potencjalne ograniczenia dostaw w nadchodzących dziesięcioleciach. We wniosku zachowano podstawową strukturę rezerwy stabilności rynkowej opartą na zasadach oraz integralność EU ETS jako instrumentu rynkowego, przy jednoczesnym wzmocnieniu zdolności systemu do zapewnienia zarówno stabilności, jak i przewidywalności.
Kontekst
Rezerwa stabilności rynkowej funkcjonuje od 2019 r. jako oparty na zasadach mechanizm dostosowania podaży uprawnień w EU ETS. Z powodzeniem zajęto się strukturalną nadwyżką uprawnień, która narosła po kryzysie finansowym z 2008 r. i od tego czasu przyczyniła się do przywrócenia zaufania do rynku uprawnień do emisji dwutlenku węgla. Do końca 2024 r. unieważniono 3,2 mld uprawnień.
Kolejne kroki
Wniosek dotyczący zmiany decyzji w sprawie rezerwy stabilności rynkowej zostanie teraz przedłożony Parlamentowi Europejskiemu i Radzie i będzie musiał zostać przyjęty zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą (współdecyzją).
Kompleksowy przegląd EU ETS zostanie przeprowadzony w lipcu 2026 r. Obejmie to wszelkie odpowiednie dostosowania, aby utrzymać MSR adekwatną do zakładanych celów w następnym dziesięcioleciu.
Więcej informacji
Wniosek dotyczący zmiany decyzji w sprawie rezerwy stabilności rynkowej
Unijny system handlu uprawnieniami do emisji
źródło: Przedstawicielstwo Komisji Europejskiej w Polsce.